नेपाल सरकार र USAID को संयुक्त अध्ययनबाट करिव ४० हजार हेक्टर जमिनमा भूमिगत जलस्रोतबाट सिंचाइ हुन सक्ने संभावना देखिए अनुरुप सन् १९७४ मा विश्व बैङ्कबाट विस्तृत संभाव्यता अध्ययन भएको र सोही अध्ययनको आधारमा सन् १९७५ मा नेपाल सरकार र विश्व बैङ्कबिच ऋृण सम्झौता भई तत्कालिन भैरहवा लुम्बिनी भूमिगत जल परियोजनाबाट सिँचाई संरचनाहरुको निर्माण कार्य सन् १९७८ मा शुरु भै १९९९ मा सम्पन्न भएको थियो। यस परियोजनाबाट रुपन्देही जिल्लाको मानपकडि क्षेत्र, पर्सा क्षेत्र, विर्ता क्षेत्र र भलवाडी क्षेत्र गरी तत्कालिक ३६ वटा गा.वि.स.हरुको २०३०९ हेक्टर जमिनमा सिँचाई सुविधा उपलब्ध गराएको थियो। तत्कालीन परियोजनाको निर्माण कार्य सम्पन्न भै सकेपछि आर्थिक वर्ष ०५६/५७ देखि ०५९/६० सम्म Project Operation Plan तथा Project Transformation Plan लागू गरी डिप ट्युववेल सिंचाइ प्रणाली सम्वन्धित जल उपभोक्ता समितिहरुलाई हस्तान्तरण गर्ने कार्य सम्पन्न भइ आर्थिक वर्ष २०५९/६० देखि भैरहवा लुम्बिनी सिंचाइ व्यवस्थापन डिभिजन नं. ६, मिति २०७२ जेठ ३१ देखि आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ सम्म भैरहवा लुम्बिनी भूमिगत जल सिंचाइ व्यवस्थापन कार्यालय र आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ देखि जलस्रोत तथा सिंचाइ विभागको संगठन तथा व्यवस्थापन सर्भेक्षण प्रतिवेदन २०८१ स्वीकृत भई भूमिगत जल सिंचाइ आयोजना, रूपन्देहीको नामले संचालनमा रहेको छ। तत्कालिन भैरहवा लुम्बिनी भूमिगत जल परियोजनाबाट निर्माण सम्पन्न भएका भूमिगत सिंचाइसँग सम्वन्धित भौतिक संरचनाहरुको मर्मत सम्भार तथा व्यवस्थापन गरी वर्ष भरी नै भूमिगत सिंचाइको व्यवस्था गर्ने तथा जल उपभोक्ता समितिहरुलाई व्यवस्थापकीय र अन्य प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने यस कार्यालयको प्रमुख उद्देश्य रहेको छ। हाल कार्यालयले परियोजनाबाट निर्माण सम्पन्न भएका संरचनाको मर्मत संभारको साथै तराई मधेस भूमिगत जल सिंचाइ कार्यक्रम अन्तर्गतको आयोजनाहरू समेत सञ्चालन गर्दै आईरहेको छ । कार्यालयको कार्य क्षेत्र कपिलवस्तु, रुपन्देही र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला रहेको छ।

यस भूमिगत जल सिंचाइ आयोजना, रूपन्देही (Groundwater Irrigation Project, Rupandehi) बाट सतह सिंचाइको सम्भावना नभएका पश्चिम नवलपरासी, रूपन्देही र कपिलवस्तु जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा भूमिगत जल सिंचाइ प्रणालीको निर्माण गरी त्यहाँका कृषियोग्य भूमिमा बाह्रै महिना दिगो र भरपर्दो सिंचाइ सेवा प्रदान गर्ने कार्य भइरहेको छ ।

आ.व. २०५९/६० देखि भैरहवा लुम्बिनी भुमिगत सिचाइ व्यवस्थापन डिभिजन नं. ६, मिति २०७२ जेठ ३१ मा भैरहवा लुम्बिनी भूमिगत सिंचाई व्यवस्थापन डिभिजन र आ.व. २०७५/७६ देखि भैरहवा लुम्बिनी जल सिचाई व्यवस्थापन कार्यालयको नामले सञ्चालनमा रहेको तथा आ.व. २०८२/८३ देखि यस कार्यालयको नाम भूमिगत जल सिंचाई आयोजना, रुपन्देही रहेको छ .

हाल यस आयोजनाबाट निम्नानुसारका तीन गोटा कार्यक्रमहरु संचालित छन् ।

• मर्मत सम्भार आयोजना (३०८०३१०९४)
• भूमिगत डीप ट्युबवेल सिंचाइ आयोजना (३०८०३१३३४)
• तराई मधेस भूमिगत जल सिंचाइ कार्यक्रम (३०८०३१२३४)

१॰ मर्मत सम्भार आयोजना (३०८०३१०९४)

नेपाल सरकार र USAID को संयुक्त अध्ययनबाट रुपन्देही जिल्लाको करिब ४० हजार हेक्टर जमिनमा भूमिगत जलश्रोत बाट सिंचाइ हुन सक्ने सम्भावना देखिए अनुरुप सन् १९७४ मा विश्व बैंकबाट विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन भएको र सोहि अध्ययनको आधारमा सन् १९७५ को जुन महिनामा नेपाल सरकार र विश्व बैंक बीच ऋण सम्झौता भई तत्कालिन भैरहवा लुम्बिनी भूमिगत जल परियोजनाबाट डिप ट्यूबवेल सिंचाइ संरचनाहरुको निर्माण कार्य सन् १९७८ मा शुरु भइ १९९९ मा सम्पन्न भएको थियो . सो परियोजनाबाट रूपन्देही जिल्लालाई विर्ता क्षेत्र, मानपकड़ी क्षेत्र, भलवारी क्षेत्र र पर्सा क्षेत्रमा विभाजन गरी तत्कालिन ३६ वटा गा. वि. स.हरुको २०,५५० हेक्टर जमिनमा सिंचाइ सुविधा उपलब्ध गराईएको थियो । तत्कालिन परियोजना निम्नानुसारका विभिन्न ३ चरणहरुमा गरि सिंचाइ संरचना निर्माण सम्पन्न भएको थियो .

तत्कालिन परियोजनको निर्माण कार्य सम्पन्न भैसकेपछि आ.ब. २०५६/५७ देखि २०५९/६० सम्म Plan Operation Project (POP) तथा Project Transformation Plan (PTP) लागु गरी डिप ट्यूबवेल सिचाइ प्रणालि सम्बन्धित उपभोक्ता समितिहरुलाई हस्तान्तरण गर्ने कार्य सम्पन्न भएको थियो ।

यस मर्मत सम्भार आयोजना अन्तर्गत विनियोजित बजेटबाट उल्लेखित १६९ गोटा डिप ट्युववेल सिंचाइ प्रणालीहरुको पम्प, ट्रान्सफर्मर, विद्युतलाइन, पम्प घर तथा वितरण प्रणाली को मर्मत सम्भार कार्य हुँदै आएको छ।

२॰ भूमिगत डीप ट्युबवेल सिंचाइ आयोजना (३०८०३१३३४)

यस कार्यक्रम अन्तर्गत तत्कालिन भैरहवा लुम्बिनी भूमिगत जल परियोजनाबाट निर्माण भएका १६९ गोटा डिप ट्यूबवेल सिंचाइ संरचनाहरुको पुनर्स्थापना तथा आसपासको क्षेत्रमा भूमिगत जल सिचाइ सुविधा विस्तार गर्ने कार्य यसै आ.ब. २०८२/८३ देखि शुरु भएको छ ।

३॰ तराई मधेस भूमिगत जल सिंचाइ कार्यक्रम (३०८०३१२३४)

यो विषेश कार्यक्रम अन्तर्गत भूमिगत सिंचाइ सेवाको विस्तार, नयाँ पोखरी तथा इनारहरुको निर्माण, विद्यमान सिंचाइ प्रणालीहरुको पुनस्थापना तथा आधुनिकीकरण सहित क्षमता बढाउने, सिंचाइ योजनाहरुमा स्थानीय खोला-नालाको पानी थप गरी सिंचाइको लागि प्रयोग गर्ने लगायतका कार्यक्रम छन् ।

यस कार्यालयमा यस कार्यक्रम अन्तर्गत पश्चिम नवलपरासी, रुपन्देही र कपिलवस्तु जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा भूमिगत जल सिंचाइ प्रणालीको निर्माण गरी त्यहाँका कृषियोग्य भूमिमा बाह्रै महिना दिगो र भरपर्दो सिंचाइ सेवा प्रदान गर्ने कार्य भैरहेको छ । साथै यस कार्यक्रम अन्तर्गत निर्माण भएका पुराना डिप ट्यूबवेल सिचाइ प्रणालिहरुको मर्मत सम्भार कार्य समेत भैरहेको छ ।